Dodenherdenking 2020

Geef vrijheid door

Geef vrijheid door

Familiegeschiedenis

Mijn volledige naam is Jago Peter Bunnik. Ik ben vernoemd naar mijn opa Jacob Petrus Bunnik, die ik nooit heb kunnen ontmoeten.

Amersfoort, 2 oktober 1944.

Het was oorlogstijd in Europa. Ook in Nederland, Duitse bezetters, Nederlandse meewerkenden en (internationaal) verzet.

Jacob Bunnik was een 46-jarige echtgenoot en vader van 6 kinderen, toen hij rond 10 uur 's avonds van huis werd opgehaald door Nederlanders die meewerkten met de Duitse bezetters. De volgende ochtend is hij samen met een leeftijdsgenoot gefusilleerd, in koele bloede doodgeschoten door de Ordnungpolizei.

 

Eind september 1944 hadden, waarschijnlijk Hooglandse, verzetslieden een NSB-advocaat neergeschoten. De bezetter besloot tot een vergeldingsactie. Wraak, mede als waarschuwing tegen verder verzet. Ze kozen twee verdachte ambtenaren uit Hoogland. Een lokale politieman wilde echter zijn dorpsgenoten sparen en vertelde de leugen dat het Amersfoortse verzetslieden waren geweest.

De broer van Jacob, Cees Bunnik, was actief in het Amersfoorts verzet en werd samen met een niet verzetslid (GGD directeur) uitgekozen om te worden gefusilleerd. Cees bleek op 2 oktober niet thuis te zijn, maar in het telefoonboek vonden ze een andere Bunnik, Jacob.

Zo werden twee niet-verzetsleden vermoord in Amersfoort.

Goed bedoeld verzet leverde zo helaas ook heel veel leed op bij de nabestaanden van de NSB-advocaat, de directeur en Jacob. En hoe zal het de verzetshelden en de politieagent zijn vergaan?  

Jacob’s familie bleef achter. Een vrouw met Parkinson, 2 zonen en 4 dochters. Shock, verdriet, boosheid, machteloosheid. Niet alleen binnen het eigen gezin, maar ook in de bredere familie en kennissenkring. Jacob’s eigen vader had, naar zeggen, zoveel verdriet dat hij enkele maanden later mede daaraan overleed.

Een zieke weduwe met 6 kinderen, samen moesten ze verder. De oudste dochters kregen meer zorgtaken en minder kansen op opleiding. Oma kwam in huis ter ondersteuning. Oudste zoon ging uit huis om priester te worden. Mijn vader Jan ging vlak na deze traumatische ervaringen op 8 jarige leeftijd uit huis naar een katholiek internaat met broeders en kwam nog hoogstens 4 maal per jaar even thuis. Een oom ondersteunde de familie, maar de kinderen groeiden op zonder vaderfiguur.

Mijn vader heeft gedurende zijn leven nooit op een directe manier iets van verdriet of gemis uit kunnen spreken of duidelijk kunnen uiten. Het gevoel leek diep verpakt in mooie verhalen over een ideale tijd op het internaat. Zelfs bij directe navraag kwam hij niet bij mogelijke nadelen van deze trieste geschiedenis. Wel was hij op latere leeftijd steeds meer bezig met de organisatie en inhoud van de lokale dodenherdenking in Amersfoort. Hij sprak daar, schreef een gedicht en betrok scholen erbij. De gruwelijkheden van oorlog mochten niet vergeten worden.

Ook Jan’s jongste zus Dineke is nog steeds heel actief in het levend houden van de herinneringen via, met name, inspanningen ter behoud van het Oranjehotel in Scheveningen.   

Al deze gebeurtenissen speelden ver voordat ik geboren werd.

Toch heeft het ook op mijn leven veel invloed gehad. Ik heb mijn opa niet leren kennen. Mijn vader is grotendeels zonder vader opgegroeid en was grotendeels onbereikbaar voor mij. Weggestopte gevoelens blokkeren mensen vaak om een gezond contact te hebben met zichzelf, hun partner en kinderen. Uiteraard vallen niet alle relationele moeilijkheden terug te voeren op bovenstaande geschiedenis, maar ik ben ervan overtuigd dat mijn vaders interne leed een grote impact heeft gehad op ons gezin en onze mentale ontwikkeling. Toen ik zelf 46 jaar oud was, was mijn dochter ook 7. Het gevoel bij de impact van een plotseling wegvallen was erg heftig.

Dit is slechts een schets van de invloed die één specifieke situatie in een oorlogssituatie op één familie heeft gehad.

Het leed is eigenlijk niet te overzien wanneer je je beseft dat dit, alleen al in deze 2e wereldoorlog, in miljoenen families in Europa(en de geallieerde landen) heeft gespeeld.

Slachtofferherdenking

Ik groeide, zoals zoveel Europeanen, op met een grondige hekel aan Duitsers en een extreem zwart/wit denken. Goede volken en slechte volken, goede mensen en slechte mensen…. Het heeft lang geduurd, maar ik ben blij dat ik inmiddels wijzer ben.

Er waren aanleidingen tot oorlog. Ook in Duitsland werden jonge mannen onder druk gezet en gedwongen om oorlogsmisdaden te begaan. Ook daar hebben families geleden onder de afwezigheid en het sterven van hun zonen, mannen en vaders. Ook aan het eind van de oorlog, toen Duitse opgave eigenlijk al zeker leek, hebben geallieerden nog een Duitse stad, met toch echt ook veel onschuldige burgers, zeer zwaar gebombardeerd.  

In plaats van dodenherdenking denk ik ook daarom liever aan slachtofferherdenking.

Er zijn nooit winnaars in/na een oorlog. We verliezen allemaal, wereldwijd.

De aanleiding is meestal veel leed, armoede en een slachtoffer gevoel bij een groot deel van een bevolking. Ze beschikken over beperkt inzicht en kiezen een “krachtige” leider (de geschiedenis wijst uit dat dat in werkelijkheid altijd een geestelijk slecht ontwikkeld persoon bleek te zijn) die simplistische oorzaken en oplossingen benoemd. Ze benoemen zondebokken, bevolkingsgroepen,  rassen en/of landen. Die leiders beschikken over een zeer begrenst inzicht en een groot ego en willen daardoor een strijd/oorlog aangaan. Ze zijn bereid bewust te liegen om hun richting te kunnen blijven gaan.  Ze intimideren, bestrijden binnenlandse critici en verzamelen miljoenen meelopers. Maar uiteindelijk weten ze letterlijk niet waar ze aan beginnen.  

Met hun kortzichtige inschattingen jagen ze duizenden jonge mannen en daarmee 100.000 den familieleden, geliefden en kinderen in een angstaanjagend avontuur. Jonge mensen opleiden en vragen om geweld te gebruiken, om te doden is eigenlijk misdadig.

Oorlogen kosten grote menselijke en financiële offers van het “eigen” volk en van de bestreden volken. Polarisatie en haat groeien alleen maar, zowel intern in de betrokken landen als tussen de landen onderling. Zelfs na een oorlog ijlt dat nog jaren na en van sommige oorlogen kan je je afvragen of ze ooit gestopt zijn of überhaupt nog te stoppen zijn. Overlevenden van de strijd worstelen vaak nog jaren met traumata, angst- en schuldgevoelens. Sluiten zich af, voelen zich miskent en ondergewaardeerd.

Er hoopt zich aan beide zijden zoveel leed en pijn op dat het steeds moeilijker wordt om ooit nog voldoende wederzijds vertrouwen op te bouwen. Wederzijds inzicht, begrip en  vertrouwen zijn noodzakelijk voor het ontstaan van werkelijke vrede.

 Grote uitdagingen

We kunnen leren van het verleden. Er zijn al veel te veel oorlogen gevoerd en gewelddadige strijden gestreden. Voorkomen van oorlog vraagt besef van de zinloosheid van geweld en om wederzijds inzicht, begrip en  vertrouwen.

Het idee dat we in wezen allemaal kwetsbare individuen en gelijkwaardig zijn en dat we allemaal recht hebben op een leefbaar bestaan is gelukkig voor velen van ons aannemelijk, maar wordt in de praktijk lang niet altijd nageleefd. Niet door onszelf en niet door de door ons gekozen politici. Ook in deze tijd werpen zich wereldwijd politiek “leiders” op die helaas sterk aan bovenstaand profiel voldoen. Ze hebben hun binnenlandse zaken niet goed op orde. Sociale ongelijkheid, armoede, gezondheidszorg en werk zijn grote interne problemen. Extern provoceren ze andere leiders en zoeken gevaarlijke grenzen op.

We moeten blijven herdenken om de zinloosheid en neiging tot escalatie van geweld in ons collectieve bewustzijn te krijgen. Geweld is nooit de juiste weg gebleken.

Onze uitdaging en die van onze kinderen is om dit inzicht zoveel mogelijk uit te dragen en concreet te maken door te blijven zoeken naar geweldloze en rechtvaardige oplossingen voor alle ongelijkheid en al het leed dat de voedingsbodem van elke strijd en oorlog is geweest.

Gelukkig bestaan er eeuwenoude inzichten en voorbeelden van (spiritueel) leiders die ons daarbij kunnen helpen.

Opdat alle leed van alle oorlogsslachtoffers uiteindelijk toch niet voor niets is geweest!

Website: Vensterwerk