Mijnheer de Uil of Minerva?

Thierry en Uil

Thierry en Uil

Hier leest u de nieuwjaarscolumn van onze directeur, Dick Glastra van Loon. Deze is gebaseerd op zijn nieuwjaarstoespraak van 9 januari 2020 in theater de Meervaart.

 

Mijnheer de Uil of Minerva?

De legendarische mijnheer de Uil, bekend van de Fabeltjeskrant, heeft geduchte concurrentie gekregen: de Uil van Minerva. Tijdens de overwinningstoespraak van Thierry Baudet op 20 maart 2019 heeft deze wijze uil zijn vleugels uitgespreid bij het vallen van de avond. Hij is neergedaald tussen het volk om orde op zaken te stellen. Minerva, de godin van de Wijsheid in de Romeinse tijd. Een ietwat merkwaardige metafoor voor een politiek leider, die DEMOCRATIE met dikke chocoladeletters in zijn partijnaam heeft staan.

Heerschappij van het volk
Want hoe was het ook alweer met democratie? De oude Grieken waren de uitvinders. Dèmos betekent Volk en Kratein betekent Heersen, oftewel: Volksheerschappij. Een wat meer eigentijdse vertaling is Zeggenschap voor het Volk. De Franse bevolking bestormde eind 18e eeuw de Bastille uit onvrede over de wijze waarop de machthebbers het land in de afgrond lieten storten. Het begin van de Franse revolutie. Het volk nam de heerschappij over. Democratie in Frankrijk was een feit. Ruim twee eeuwen later ging het volk in diverse Arabische landen de straat op om hun heersers ervan te doordringen dat er meer zeggenschap voor het volk moest komen. Meer democratie.

Representatieve democratie
repres democratie

repres democratie
Wij hoeven deze strijd niet meer te leveren. Wij hebben een goed doordacht democratisch model. Omdat we onmogelijk met ruim 17 miljoen Nederlanders zeggenschap kunnen nemen over het hele land, kiezen we een keer in de vier jaar een aantal mensen uit ons midden, die namens ons zeggenschap hebben over landelijke belangen: de Tweede Kamer. Dat doen we ook voor de Provincies en de Eerste Kamer. Met 860 duizend Amsterdammers is het ook een beetje lastig om zeggenschap over de stad te organiseren. Dus kiezen we eens in de vier jaar een aantal Amsterdammers aan wie wij dat toevertrouwen: de Gemeenteraad. Voor de Amsterdamse stadsdelen mochten we dat ook nog doen, maar deze volksvertegenwoordigers hebben nog maar nauwelijks zeggenschap. We hebben een doorwrocht systeem van representatieve democratie ingericht. Oftewel: we hebben onze eigen zeggenschap afgestaan aan gekozen volksvertegenwoordigers. In het vertrouwen dat zij daar wat verstandigs mee doen.

Stemmen of zeggenschap
Maar je stem uitbrengen op een politieke partij of politicus is iets wezenlijk anders dan zelf zeggenschap hebben. Met zeggenschap heb je direct invloed op datgene wat jij belangrijk vindt, het levert voldoening en trots op en geeft een positieve impuls aan je gevoel van eigenwaarde. Elk mens verlangt daar naar. Zeggenschap over je eigen lijf, je eigen leven, de ontwikkeling van je kinderen, je straat, je buurt en je wijk. Hoe meer zeggenschap bij zoveel mogelijk mensen, hoe meer voldoening, trots en positieve energie. Dat is waar de samenleving behoefte aan heeft.

Fabeltjesland
Fabeltjeskrant

Fabeltjeskrant
De heersende onvrede over de politiek heeft wat mij betreft dan ook een rechtstreeks verband met het tekort aan daadwerkelijke zeggenschap voor het volk. Oftewel: een gebrek aan aandacht en waardering voor de directe democratie! De wijze uil van Minerva die na een verkiezingswinst neerdaalt tussen het volk heeft niets te maken met zeggenschap voor het volk.
Het model Fabeltjesland daarentegen wel. Mijnheer de Uil, juffrouw Ooievaar, Bor de Wolf, Zoef de Haas, Ed en Willem Bever, Truus de Mier, Stoffel de Schildpad en alle andere bewoners bespreken elke uitzending opnieuw met elkaar het wel en wee in Fabeltjesland. Lossen met elkaar de problemen op, helpen elkaar en gebruiken elkaars deskundigheid en expertise. Zij hebben met elkaar directe zeggenschap over Fabeltjesland. Democratie in de meest pure vorm. Directe democratie!

Directe democratie in Amsterdam Nieuw-West
Amsterdam Nieuw-West is, zonder dat we het ons realiseren, ongelooflijk rijk aan directe democratie. Bijvoorbeeld in onze eigen organisatie. De ruim 30 bewoners in ons bestuur hebben zeggenschap over hun eigen bewonersorganisatie, waar 35 medewerkers en 60 vrijwilligers vanuit vijf sociale accommodaties werken aan sociaal sterke en leefbare buurten. Met een begroting van 3 miljoen euro leveren zij een belangrijke bijdrage aan de Sociale Basis van Amsterdam Nieuw-West. Me dunkt dat de bestuursleden daar voldoening uit halen en trots op zijn. De circa 70 bewoners die de Regiegroepen vormen hebben zeggenschap over de beoordeling van gemiddeld 600 bewonersinitiatieven per jaar en hebben daartoe een budget van een kleine 6 ton beschikbaar. In Fonds voor Nieuw-West hebben bewoners de volledige zeggenschap over de beoordeling van wijk overstijgende bewonersinitiatieven en het verwerven en besteden van middelen voor hun eigen lokale fonds. De Gezondheidsambassadeurs hebben zeggenschap over de wijze waarop bewoners in Nieuw-West werken aan een Gezonde Leefstijl. De vrijwilligers van Buurtcollege hebben zeggenschap over de wijze waarop bewoners elkaar de basisvaardigheden Nederlands, Engels, Digitale vaardigheden en Rekenen bijbrengen. De redacties van de buurtkranten GaSet en NieuwSloten Nieuws hebben zeggenschap over de communicatie in en over hun wijk. Pink Nieuw-West, Marhaba, STOC, Young Amsterdam, Energieke Senioren Amsterdam Nieuw-West, Kümbet, de Buurthuiskamers en zo kan ik nog wel even doorgaan met prachtige voorbeelden van directe democratie in buurten en wijken. Zij halen allemaal voldoening uit hun zeggenschap over datgene wat hen beweegt en leveren daarmee een substantiële bijdrage aan de samenleving.

Innige liefde tussen de representatieve en de directe democratie
Maar zij hebben de gemeenteraadsleden, wethouders en stadsdeelbestuurders nodig om de directe democratie mogelijk te maken. Voor beïnvloeding van beleid, voor geld, ondersteuning en voor de inzet van ambtelijke capaciteit. En andersom heeft de representatieve democratie de directe democratie nodig om gevoed te worden uit de praktijk en geloofwaardig te blijven voor het volk dat hen de zeggenschap over de stad heeft toevertrouwd. Idealiter zijn zij in innige liefde met elkaar verbonden. Maar…. nu de representatieve democratie steeds meer verhuist naar de Stopera wordt de afstand steeds groter. Hoe overbruggen we de afstand tussen de Stopera en al die mooie kleinschalige vormen van directe democratie in de buurten en wijken?  

Collectiviteit
Collectiviteit is daarbij het sleutelwoord. De krachten bundelen. Als één gemeenschap van directe democratie je gezicht tonen aan de representatieve democratie. Oftewel: ‘wij van de directe democratie zijn als bewoners van Nieuw-West de gesprekspartner voor de bewoners van de Stopera als het gaat over ónze wijken.’ Ik zie het als de grote uitdaging van Eigenwijks als bewonersorganisatie om daar in 2020 mee aan de slag te gaan. Om de nu versnipperde krachten van al die bewonersgroepen die zich inzetten voor de directe democratie op wijkniveau te bundelen. Zij bespreken met elkaar bespreken het wel en wee van hun wijk en worden een stevige gesprekspartner voor het stadsdeel en de stad. Zij nemen collectief zeggenschap over het wel en wee van hún wijk!

Kadootje van de Wethouder
Stel dat wethouder Rutger Groot Wassink in 2020 opnieuw uit de gemeentelijke begroting 500 duizend euro voor Nieuw-West beschikbaar stelt in het kader van democratisering. Hoe mooi zou het dan zijn als hij dit geld met een gerust hart kan toevertrouwen aan een goed georganiseerde directe democratie van bewoners in Nieuw-West? Hoe mooi zou het zijn als wij in Nieuw-West de directe democratie naar een hoger plan brengen?

Dat is waar Eigenwijks in 2020 vol voor wil gaan.

Gelukkig nieuwjaar!

Dick Glastra van Loon – directeur Eigenwijks

Deze column is gebaseerd op de nieuwjaarstoespraak van de directeur van Eigenwijks, uitgesproken op 9 januari 2020 in theater de Meervaart.

Website: Vensterwerk