IK VERTREK maakt emoties los

De onrust in de zaal was voel- en hoorbaar. Op sommige momenten tikten voeten driftig en schoven mensen heen en weer op hun stoelen. Af en toe omdat ze er écht wat tegenin wilden brengen. Af en toe omdat hetgeen verteld werd op het podium zo confronterend was, dat je er ongemakkelijk van werd. Tijdens IK VERTREK - Jihad uit mijn straat, wisten bewonersorganisatie Eigenwijks en theater De Meervaart weer een gevoelige snaar te raken.

In een ruim twee uur durend programma, samengesteld door regisseur Christiaan Mooij en buurtprogrammeur Dasha van Amsterdam wisselden intense monologen, muziek en beschouwende analyses elkaar af. Ingegaan werd op de vraag: hoe komt het dat jonge mannen en vrouwen massaal naar Syrië vertrekken om daar deel te nemen aan de gewapende Jihad. Een antwoord op die vraag kwam er niet, wel was er ruimte om stil te staan bij de menselijke maat.

Eerder dit jaar bundelden de twee partijen al hun krachten met het programma de Kracht van Kogels, waar ingegaan werd op de vele liquidaties in Amsterdam. Deze keer pakten ze een nog heftiger onderwerp en keken naar de gewapende Jihad in de straat. Immers zo sprak Eigenwijks directeur Dick Glastra van Loon, die gedurende de avond meermaals in gesprek ging met de zaal: “Vaak blijkt dat je maar één persoon verwijderd bent van die jongen of dat meisje dat met radicale gedachtes speelt.”

De avond begon met het aangrijpende verhaal van Farid, de vader die zijn zoon verloor bij een bombardement in Syrië. Een acteur vertelde zijn verhaal terwijl Farid er naast zat. Zijn reacties en emoties waren op groot scherm te volgen.  Hij had werkelijk alles geprobeerd om zijn zoon tegen te houden. Het Nederlands systeem faalde echter aan alle kanten in de hulp richting vader en de zoon die veel te jong overleed.

Gedragsdeskundige Arjan de Wolf legde later uit dat met name pubers vaak de behoefte hebben om zich te committeren aan een groep met duidelijke regels. Door middel van een mooi voorbeeld over vegetarisme en veganisme nam hij de zaal mee in die gedachtegang. Vegetariër zijn is minder eenvoudig dan veganist. Immers eet een vegetariër nou vis of niet? En hoe zit het met eieren? De mening van de zaal was erover verdeeld. Voor een veganist waren de regels echter duidelijk, die eet dat allemaal niet.
    
Moslim heeft katholiek vervangen
Ook werd een en ander in historisch perspectief geplaatst, door historicus Koen Vossen. Hij vertelde dat in de 19e eeuw grote groepen jonge katholieke jongens naar Rome (1860-1870) en later naar Spanje (1936 -1939) vertrokken om daar te vechten voor respectievelijk de bescherming van de pauselijke staat en het communisme. “Het betrof vaak laaggeletterde jongens onder de 25 jaar. In de 19e eeuw was Nederland een echt protestants bolwerk en waren katholieken tweederangs burgers. De heersende opinie was dat zij teveel kinderen kregen, het niet duidelijk was of hun loyaliteit bij Nederland of bij Rome lag, de dames rare sluiertjes droegen en ze veel te grote kerkgebouwen neerzetten.” De vergelijking met hoe velen nu naar moslims kijken, was treffend. Ook voor de katholieke jongens gold dat ze vaak moeilijk aan het werk kwamen.

Als laatste luisterde het publiek naar de monoloog van Montasser Alde’emeh. Het indringende verhaal van een jongetje dat als kind vanuit een Palestijns vluchtelingenkamp naar België gekomen was. Op zijn twaalfde werd hij in zijn klas aangesproken op de toen net uitgevoerde aanslagen op het World Trade Center. In de jaren erna kreeg hij ernstige haatgevoelens. “Ik haatte de joden al voordat ik ooit een jood had ontmoet. Zijn moeder en het luisterend oor van een leraar, voorkwamen dat hij naar Israël vertrok om zich daar op te blazen. Nu blikt de universitair onderzoeker er op terug: “Het begint bij het onderwijs en erkenning voor de identiteit van de ander. Een kind moet zijn frustraties kunnen kanaliseren. Ieder mens wordt gemaakt door zijn omstandigheden. Het grootste probleem in de wereld is het gebrek aan inlevingsvermogen.”

Meervaart directeur Andreas Fleischmann, keek terug op een ontroerende en tegelijk informatieve avond. “Ik vond het gesprek met de zaal heel waardevol. Het kijkje achter de voordeur van waar het gebeurt. Het effect van de monologen was heel heftig, dat zag je bij iedereen. Dat maakte het heel puur, daar kon je niet aan ontsnappen.”
De samenwerkende organisaties hebben duidelijk een goede formule te pakken, die zij in de komende tijd nog verder uit zullen bouwen.

Klik hier voor een fotoreportage van de avond.

Website: Vensterwerk